بصير احمد دولت آبادى

562

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

مدارس دينى و دولتى افغانستان مدارس دينى مدارس دينى افغانستان ، سابقهء طولانى و فراتر از هزار سال دارد و تغييرات سياسى و تحولات اجتماعى نتوانسته است دور تسلسل و حركت مارپيچى آنها را به‌طوركلى قطع كند ؛ هرچند وقفه‌هاى فراوانى در اين حركت طولانى به چشم مىخورد . مدارس دينى افغانستان ، نه آن پيوستگى تاريخى حوزه‌هاى علميه نجف اشرف ، قم و الازهر قاهره را دارد و نه خصوصيات فكرى ديوبند و عليگر هند و يا ديوان‌بيگى بخارا را . با اين‌همه ، شهرت تاريخى خوبى داشته است . زمانى بلخ مركز فرهنگى خراسان كهن بوده و زمانى ديگر غزنه و هرات و گاهى هم بخارا ، سمرقند و يا مرو و نيشاپور . پس از سال 1160 ه . ق ناحيه‌اى از خراسان كهن ، نام افغانستان را به خود گرفت . با اين‌كه در قلمرو خراسان قديم ، چندين حكومت با ساختار متضاد سياسى - نظامى در كنار هم عرض‌اندام كردند ، حوزه‌هاى علميهء خراسان ارتباط فرهنگى و علمى خود را با يكديگر قطع نكردند و اين روابط به شكل نيم‌بند تاكنون نيز ادامه دارد . بر خلاف جدايى مرزهاى جغرافيايى و اختلاف دولتها و حكومتها ، اين پيوند تاريخى ، ملتهاى تمامى كشورهاى منطقه را باهم نزديك كرده است . بر خلاف مدارس دينى ، مدارس دولتى فاقد اين خصوصيات بوده ، ساختار نظام آموزشى هركشور ويژگيهاى مخصوص به خود را دارد كه بعدا شرح مىدهيم . امّا تفاوت نظام آموزشى بين حوزهء دينى و مدارس دولتى در خود